Ik schoot gisteren weer in de verdediging bij een simpele opmerking van een kennis. Waarom? Omdat er twintig jaar geleden een leraar was die neerbuigend was. Is dat herkenbaar? Hoeveel van je dagelijkse keuzes draaien eigenlijk nog steeds om wat toen gebeurde, in plaats van waar je nu naartoe wilt?
Misschien blijf je in die energiezuigende baan zitten. Niet omdat je het leuk vindt, maar omdat je opgroeide met financiële onzekerheid en ‘veiligheid’ nu heilig is. Of je zegt voor de zoveelste keer ‘ja’ tegen iets waar je geen zin in hebt – want als kind was mensen tevreden houden de enige manier om conflict te vermijden.
Je hoeft je geschiedenis niet te ontkennen om een nieuwe toekomst te bouwen. Het gaat erom dat je de data gebruikt om te begrijpen waarom je doet wat je doet, zonder dat die data bepaalt wat je straks gaat doen.
Waarom? Je verleden verklaart je
We kunnen niet om ons verleden heen. Het is ons persoonlijke verhaal. Onze geschiedenis verklaart waarom we zijn zoals we zijn. Die inzichten, aha-momenten, zijn waardevol.
The past is a place of reference, not a place of residence; the past is a place of learning, not a place of living.
Roy T. Bennett
De eerste stappen zijn waarneming en zelfbewustzijn. Begrijpen waarom je een bepaald patroon, trigger of angst hebt, geeft context. Het stelt je in staat om compassie voor jezelf te hebben. “Natuurlijk worstel ik hiermee, gezien wat ik heb meegemaakt.”
Je stopt met jezelf als “defect” te zien en begint jezelf als “gevormd” te zien. Je hebt je aangepast om je eerdere ervaringen te overleven. Maar het sleutelwoord is eerdere. Verleden tijd! Maar is het voltooide of onvoltooide verleden tijd, niet grammaticaal maar hoe je er dagelijks mee omgaat.
Je verleden is een verklaring, maar het is geen reden om zo te blijven leven.
Je verleden definieert je niet
Het gaat mis wanneer we de verklaring – “oh, daarom doe ik dit” – een definitie maken. Een wet. “Dit ben ik nu eenmaal.” En zo wordt een verhaal uit het verleden een gevangenisstraf voor de toekomst.
Als je het verleden je heden laat definiëren, zeg je dat een persoon die niet meer bestaat (jij, 10 of 20 jaar geleden) mag beslissen wie jij vandaag en morgen bent. Je laat een geest jouw leven besturen.
De daad van jezelf “definiëren” is een actieve keuze in het heden. Je kunt nu kiezen om die macht niet langer uit handen te geven aan oude informatie uit ervaringen. De verklaring is je context, niet je conclusie.
Vertrouwen op je ervaringen is een automatische piloot. Maar je kan een andere koers uitzetten en je laten leiden door de inspiratie van een betere toekomst.
Hoe: Je toekomst als kompas
Oké, genoeg filosofie. Wat doe je ermee?
Als het verleden je niet mag definiëren, wat dan?
In plaats van de rem van je verleden, kun je kiezen voor de aantrekkingskracht van de stimulerende visie van je toekomst.
Dit is het “Toekomstige Zelf/Ik”-concept. Wie je kan zijn, ontwikkelt zich tot wie je wil zijn.
Het is geen wensdroom, maar proactieve groei. In plaats van je oude zelf te repareren, begin je met het bouwen aan je nieuwe zelf.
What can be, must be!
Abraham Maslow
Wie wil je worden of beter nog, wie wil je vanaf nu zijn?
Pak een stuk papier. Of open een leeg document. En beschrijf – in je eigen woorden, zonder mooie taal – wie je eigenlijk wilt zijn. Niet ‘ooit’, maar gewoon: een betere versie van nu.
Vergeet even wat ‘realistisch’ is. Dit is geen sollicitatiebrief.
Dit is geen lijstje met een functietitel of salaris, maar specifiek over hoe je als mens wilt zijn en in het leven wilt staan. Identiteit en karakter zijn belangrijker binnen de verschillende rollen in je leven dan maatschappelijke resultaten.
- Hoe ga je om met een conflict, een slechte dag of stress?
- Waar ben je niet meer bang voor? Waar ben je trots op? En waarom?
- Hoe behandel je de mensen van wie je houdt? Hoe behandel je vreemden?
- Waar ben je nieuwsgierig naar?
- Wat doe je voor plezier en ontspanning? Hoe beweeg je je lichaam? Wat eet je?
Verzin meer vragen over je toekomstige ik.
Beantwoord ze eerlijk en zonder oordeel.
Een persoonlijk voorbeeld
Jaren geleden had ik een vaste baan in de automatisering. Het was goedbetaalde baan, creatief en met redelijke autonomie. Mijn verleden zei: blijf hier, dit is veilig. Mijn toekomstige zelf zei: ik wil meer vrijheid en diversiteit.
De stap naar zelfstandigheid was doodeng. Ik twijfelde maandenlang. Maar die keuze opende deuren die ik niet eens zag: gevarieerder werk, meer creativiteit, échte uitdagingen. En vooral: eindelijk dat gevoel van “oké, dit klopt”.
De vraag “Wat zou mijn toekomstige ik doen?” gaf richting waar angst me klein wilde houden.
Gebruik je toekomstige zelf als kompas
Je hebt nu een nieuwe poolster. Bij moeilijke keuzes, vraag niet aan je oude zelf wat te doen. Die zal je alleen maar vertellen dat je klein en veilig moet blijven, gebaseerd op oude data.
Bij het maken van beslissingen stel je de vraag: “Wat zou mijn toekomstige ik doen?“
Maak bewuste keuzes in het heden:
Wanneer je moe bent en de sportschool wil overslaan. Wat zou mijn “gezonde, energieke toekomstige ik” doen? Die zou waarschijnlijk gaan, al was het maar voor 20 minuten, omdat hij/zij weet dat het om gewoontevorming gaat, niet om perfectie.
Je bent bang om een idee te opperen in een vergadering. Wat zou mijn “zelfverzekerde, gerespecteerde toekomstige ik” doen? Die zou je idee delen, duidelijk en respectvol, wetende dat je stem het verdient om gehoord te worden.
Een oude ruzie met je partner dreigt te ontsporen. Wat zou je “emotioneel veilige, vriendelijke toekomstige ik” doen? Die zou diep ademhalen en proberen te luisteren of een kalme vraag te stellen in plaats van te reageren.
Plotseling gaat je dagelijks leven niet meer over reageren op je verleden, zoals: Ik vermijd dingen omdat ik bang ben. Het gaat over het bouwen aan je toekomst met als motto: Ik doe dit omdat ik wil veranderen…
Elke keer dat je een keuze maakt die in lijn is met je toekomstige zelf, lijk je meer op die persoon. Je bouwt letterlijk aan die persoon. Besef dat je diegene nu al kan zijn met stappen in het heden.
Klinkt dit overweldigend? Begin dan niet met alles om te gooien. Begin met één moment vandaag waarop je jezelf afvraagt: wat zou die betere versie van mij nu doen?
Je doet dit niet alleen voor jezelf, maar ook voor de mensen om je heen die de beste versie van jou verdienen.
Conclusie en samenvatting
Je verleden verklaart waarom je bent zoals je bent. Dat is waardevol. Maar het hoeft niet te bepalen wie je morgen bent.
Life is very short and anxious for those who forget the past, neglect the present, and fear the future.
Seneca
De vraag is niet: “Wie ben ik op basis van mijn afkomst?”
De vraag is: “Wie wil ik zijn, en welke keuze brengt me dichterbij?”
Elke kleine beslissing – vandaag, in deze vergadering, bij dat conflict, op dat moment van twijfel – is een bouwsteen. Je bouwt eraan met elke keuze. Je toekomstige zelf wacht niet in de verte maar in fasen op de middellange termijn. Je toekomstige ik over 5 jaar is een vreemde, jij over 3 maanden en dichter bij je huidige ik, is iemand waarmee je kan identificeren.
Begin klein. Begin vandaag. En als je wilt, deel je reis met iemand die je vertrouwt en waaraan je verantwoording kan afleggen. Groei is krachtiger als je het niet alleen doet.
