We kennen Michelangelo van het standbeeld van David en de beschildering van de Sixtijnse kapel. Wat we zien: perfectie. Wat we vergeten: de prijs die ervoor betaald werd.
Zijn reactie op de bewondering voor zijn talent en werklust was:
If people knew how hard I had to work to gain my mastery, it would not seem so wonderful at all.
Michelangelo Buonarroti (1475 – 1564)
David’s standbeeld stond met 5 meter hoogte bekend als ‘De gigant’, een naam die past bij de reuzendoder die Goliath versloeg. Michelangelo was jarenlang bezig om de imperfecties van het ruwe materiaal naar zijn hand te zetten, een uitdaging waar anderen faalden en die zelfs Leonardo da Vinci niet aandurfde. Nog opmerkelijker was dat Michelangelo pas 26 jaar oud was toen hij deze belangrijke opdracht kreeg en op spectaculaire wijze na drie jaar arbeid slaagde.
Als we alleen kijken naar het eindproduct, dan vergeten we de bijna bovenmenselijke inspanning die hij leverde om zijn artistieke visie fysiek te realiseren. Zelf was hij – afgezien van de bovenstaande observatie – nogal nuchter en merkte op: “Ik heb alleen van het blok marmer alles weggehaald wat niet bij David hoorde.”
Zijn werk toont een kwaliteit en een artistieke visie die ongeëvenaard is. Over de hele wereld staan wel 30 gipsafdrukken van het beeld in musea en er is ook een bronzen versie.
Een afdruk in gips werd geschonken aan de Engelse Koningin Victoria. Toen ze het beeld voor de eerste keer zag, was ze – heel Victoriaans – geschokt door de anatomische perfectie van Davids geslacht. Daarom werd een proportioneel vijgenblad gemaakt dat met haakjes aangebracht werd voor koninklijke bezoeken.
Het originele beeld kreeg uiteindelijk een eigen plek in de Accademia di Belle Arti in Florence.
Een nieuwe discipline
De Sixtijnse kapel werd een nog grotere uitdaging. Toen de paus hem vroeg het plafond te beschilderen, was Michelangelo’s eerste reactie: “Ik ben een beeldhouwer, geen schilder!” Maar een pauselijke opdracht weigeren was geen optie.
Vier jaar lang werkte hij op steigers, liggend op zijn rug, verf druipend in zijn ogen. Zijn nek en schouders schreeuwden van de pijn. In brieven aan zijn familie klaagt hij over de marteling van het werk. Toch bleef hij doorgaan, verfijnde hij elke figuur, elke vouw in de gewaden. Het resultaat? Meer dan 300 figuren die bijna vijf eeuwen later nog steeds mensen met ontzag vervullen.
Meesterschap en perfectie
Perfectie bestaat niet en de inzet om het te bereiken is asymptotisch. Hoe dichter je komt bij perfectie, des te meer inspanning het vergt om het te benaderen. Ook David is niet perfect met een hoofd en handen die iets aan de grote kant zijn. Medici wijzen erop dat spieren in de rug niet anatomisch volmaakt zijn. Maar het zijn details die de artistieke waarde niet aantasten.
Done is better than perfect.
Wisdom
Je kan beter voor jezelf bepalen wat – functioneel en esthetisch – goed genoeg is voor jouw creaties. Als je dat als maatstaf neemt, dan blijf je niet uren of dagenlang schaven aan details die in de praktijk geen zinvolle bijdrage leveren.
Wat betekent dit voor jouw meesterschap?
Michelangelo’s verhaal is niet alleen geschiedenis. Het is een spiegel voor onze eigen ambities. Waar werk jij aan? Wat wil je bereiken waar anderen om zullen geven?
De hamvraag is niet of je talent hebt. De vraag is: ben je bereid te doen wat nodig is? Niet één keer, niet tien keer, maar zo vaak als het vergt.
En dan die andere vraag: wanneer is het goed genoeg? Perfectie bestaat niet, zei ik al. Maar “goed genoeg” is geen excuus voor halfslachtigheid. Het is de wijsheid om te erkennen dat je ooit moet loslaten, dat klaar beter is dan eindeloos polijsten.
Michelangelo was 26 toen hij aan David begon. Waar hij jaren voor nodig had, daar heb jij jouw eigen maat voor. Wat telt is dat je begint, dat je doorgaat, dat je leert van elke stap van werken aan je product en jezelf.
Want uiteindelijk gaat meesterschap niet over het perfecte eindproduct. Het gaat over wie je wordt in het proces ernaartoe.
