Wat is karakter? Is dat net zoiets als je ziel? Een ongrijpbare eigenschap gevormd door je opvoeding en ervaringen of kan je zelf je karakter verbeteren?
Karakter is het geheel van eigenschappen dat jou als persoon vormt: je waarden, je gedrag, wat jou uniek maakt.
Een definitie: Karakter gaat over je waarden en overtuigingen, terwijl persoonlijkheid is hoe je handelt en je gedraagt. Ze beïnvloeden elkaar en bepalen samen wie je bent en hoe je met anderen omgaat.
People do not seem to realize that their opinion of the world is also a confession of character.
Ralph Waldo Emerson
Emerson zag dat je wereldbeeld je karakter onthult. Waar je op let en wat je belangrijk vindt, zegt meer over jou dan over de wereld. Net zoals je ineens overal Volkswagens ziet zodra je er zelf één rijdt, zie je meer van wat bij je overtuigingen past.
Welke karakterfouten herken je bij jezelf?
Niemand is perfect. Je karakterfouten kunnen emotioneel zijn (lichtgeraakt of juist ongevoelig), intellectueel (gesloten denken), moreel (onduidelijke waarden), of sociaal (onhandig in omgang). De eerste stap is erkennen waar jij worstelt.
De oorsprong van veel van deze patronen is te vinden in je jeugd. Probeer te doorgronden welke onvervulde behoefte verborgen ligt in je gedrag.
Werken aan je karakter
Character change should be your focus, not achievement.
James Clear
Je kunt je richten op het bereiken van doelen zoals maatschappelijk succes. Maar wanneer je geen aandacht besteedt aan je karakter – wat goed is en wat beter kan – zoals de manier waarop je met anderen omgaat, dan doe je jezelf tekort.
Als je het aandurft, vraag een goede vriend of vriendin naar jouw karaktereigenschappen die ze als minder prettig ervaren. Luister goed naar de feedback en pas je aan als de bezwaren actueel zijn.
Schrijf wekelijks in je groei journaal over wat je opvalt aan je eigen gedrag en waar je aan wilt werken.
Waar kan je concreet op letten?
Emoties en verwerking
Welke emoties voel je het vaakst, en met name in de omgang met anderen?
Maar ook, welke emoties maak je zelf in anderen los?
Wordt je (of maak je een ander) snel kwaad, verdrietig of wantrouwend met opmerkingen die negatief overkomen? De intentie en hoe het overkomt (interpretatie) verschilt en is de bron van veel conflicten.
Vraag neutraal om opheldering. Maak duidelijk waarom het je raakt, benoem de emotie zonder die uit te drukken. Zeg niet “Ik ben/wordt (emotie)” maar “Ik voel (emotie)” en vraag “Wil je dat en waarom?”
Intellectueel inzicht
Soms denk je niet echt door over de consequenties van wat je zegt of de standpunten die je van anderen overneemt. Dat is vaker intellectuele luiheid dan domheid.
Gebrek aan inzicht is vaak de beperking van een gesloten instelling. Zo is het en niet anders! Argumenten doen er niet toe. Intellectueel is de stap van probleem naar alternatieve oplossingen moeilijk.
Betrap je jezelf er wel eens op dat je een mening ventileert maar er inhoudelijk niet echt over hebt nagedacht? De beste oplossing is dan om toe te geven dat je niet alle afwegingen kent. “Ik weet het niet” of “Ik heb daar nooit diep over nagedacht” is geen (karakter)zwakte en als iemand denkt dat het dat wel is, dan is dat het probleem van de ander en niet jouw probleem! Geef gewoon toe dat je niet alles weet en leer af dat je niet overal een kant-en-klaar mening over hoeft te hebben.
Ga na wat je inhoudelijke zekerheden zijn en of ze goed onderbouwd zijn.
Morele waarden
Moreel gedrag conformeert aan maatschappelijke gewoonten, wat goed en fout, eerlijk en oneerlijk is. Ethisch gedrag is afhankelijk van het individuele karakter zoals eerlijkheid, respect, loyaliteit en verantwoordelijkheid.
Beide betreffen waarden, maatschappelijke en persoonlijke.
Ga na op welke punten je gedachten of handelingen moreel of ethisch niet helemaal zuiver zijn en hoe je ze kan aanscherpen. Reflecteer erover in je groeijournaal.
Wanneer je bij anderen foutief gedrag of uitingen ziet, geef je bezwaar aan of mijdt die mensen in het sociale verkeer. Vergeet niet de stelling dat je de ‘som bent van de 5 mensen waar je het meest mee omgaat’ (wie omgaat met pek!). Wil je dat?
Sociale omgang
Fouten in het sociaal verkeer kunnen een karakterfout zijn of gewoon onzekerheid in de omgang. Wees je ervan bewust en corrigeer het.
Voorbeelden zijn:
- Mensen niet persoonlijk groeten of negeren
- Anderen niet uit laten praten
- Geen voorrang verlenen, ook etiquette.
- Ongepaste humor (schuine bakken)
- Seksistisch gedrag
- etc.
The true test of character is how people treat others.
Adam Grant
Behandel anderen zoals je zelf behandeld wilt worden, met name als er een verschil in status is! Te vaak zie je dat mensen in een dienstverlenende functie onbeschoft behandeld worden. Ook al wordt er een fout gemaakt, dan toon je karakter door er geen drama van te maken. Je geduld verliezen of mensen schofferen is een karakterzwakte.
Onzekerheid over je uiterlijk kan leiden tot teruggetrokken gedrag of agressieve geldingsdrang. Beide extremen belemmeren echte verbinding.
Ik las een tijd geleden wat de kenmerken zijn van een ‘zwakke communicatiestijl’. Een voorbeeld daarvan is om anderen niet uit te laten spreken. Oeps… daar maakte ik mij nogal eens schuldig aan. M.i. niet uit gebrek aan respect, maar door te enthousiast inhoudelijk bij te willen dragen. Uiteraard heb ik over die lering een artikel geschreven. Enthousiast debatteren en levendige gesprekken zijn leuk, maar goed luisteren heeft veel meer waarde dan argumenteren. Stel inzichtelijke vragen om je gesprekspartners tot hun recht te laten komen. Pas daarna kan je met bescheidenheid wat feiten en meningen bijdragen. Met dat soort stappen werk je concreet aan je karakter.
Conclusie
Werken aan je karakter is een van de moeilijkste aspecten van persoonlijke groei. Erkennen dat je karakter niet perfect is, vormt een bedreiging voor je ego.
Je moet bewustwording hebben om tekortkomingen in je karakter toe te geven. Reflecteer in je journaal en/of voer diepgravende gesprekken met een goede vriend of vertrouwenspersoon.
The fiercest rival is the person you were yesterday. Grow internally, not just outwardly. Pete Carroll
Persoonlijke groei is geen concurrentie met anderen maar een competitie met jezelf. Hoe en waar kan je verbeteren om een beter mens te zijn? Niet om een ‘perfect’ mens te worden, want perfectie is het eindeloos verzetten van de bakens naar steeds meer ambitieuze en onbereikbare doelen.
Maak voor jezelf uit in welke opzichten je een beter karakter kan ontwikkelen. Begin vandaag al met kleine stappen. Accepteer een stap terug als feedback. Doe het allereerst voor je eigen mentale evenwicht en daardoor ook voor je omgeving.
Een betere relatie met je medemensen is niet hen tevreden te stellen. Dat is enkel people-pleasing. Je doet dan dingen omdat je wilt dat ze je aardig vinden. De valkuil is dat de lat steeds hoger komt te liggen, net als bij perfectionisme.
Een goede relatie met jezelf is de basis voor een goede relatie met anderen. Wanneer je ontevreden bent over jezelf, hoe wil je dan anderen accepteren zoals ze zijn? Ga uit van goede intenties voor je eigen welzijn en dat van anderen.
Zoek een omgeving waarin je dat kan uitdrukken en waar anderen het waarderen. Ontplooi jezelf binnen dat kader om te kunnen floreren.
