Het is goed om je lijf soepel te houden met beweging. Maar hoe train je je hersens en je geest? Je denkorgaan hou je gezond met goede voeding en de conditie van je lijf. Je cognitieve processen kan je ook trainen en dat gaat het makkelijkst met dagelijkse uitdagingen.
Het is dodelijk voor je geest om ‘achter de geraniums te zitten’, inactiviteit en gebrek aan betrokkenheid. Dat gaat niet alleen op voor pensionado’s maar ook voor werkenden. Na je werk neerploffen voor de TV of mindless doomscrollen op je telefoon stompt je af.
Voor mij persoonlijk is eigenschap 7 van Stephen Covey een mooie leidraad, het scherp houden van de ‘zaag’. Het lijkt een buitenbeentje gezien de andere 7 eigenschappen maar is een essentiële toevoeging om mentaal flexibel te blijven.
De ‘zaag’ is de metafoor voor het onderhouden van je gereedschap. Met een botte zaag of bijl maak je het jezelf moeilijker. Door je mentale gereedschap scherp te houden, zowel de logica als de morele rechtvaardiging, kan je de uitdagingen van een dynamische maatschappij beter aan.
Overigens is Covey’s advies niet helemaal nieuw want Abraham Lincoln zei al lang ervoor: “Als ik drie uur de tijd heb om een boom om te hakken, dan besteed ik de eerste 2 uur aan het slijpen van mijn bijl.”
Mijn zagen
Ik ben altijd al een kennis omnivoor geweest. Daarom lees ik veel – meestal een handvol nonfiction en fiction boeken door elkaar – en kijk ik veel naar informatieve video’s. Een mooie combinatie van interesses en ontspanning. Als ondersteuning voor het schrijven van artikelen is de blootstelling aan diversiteit een goede gewoonte.
Ongetwijfeld heb je zelf interesses waarin je je graag (weer) wil verdiepen. Geef je belangstelling ervoor meer tijd en aandacht. Je wereld wat groter maken is een motor voor je groei.
Als programmeur had ik plezier aan het maken van applicaties. Maar door een omschakeling naar internet activiteiten maakte het ontwerpen en coderen steeds minder onderdeel van mijn werk uit. Daardoor miste ik de omslag naar moderne computertalen.
Uiteindelijk besloot ik de roestige programmeerzaag op te poetsen ging aan de slag met een klein Javascript project. De doorstart was moeilijk en het resultaat niet spectaculair maar voldoende voor een paar eenvoudige toepassingen voor eigen gebruik. Door nieuwe dingen op te pakken en door te zetten groeien je zelfvertrouwen en je mogelijkheden om anderen te helpen met nieuwe vaardigheden.
Herken je hierin eigen interesses en vaardigheden die weggezakt zijn? Groei en scherp blijven zijn goede redenen om sommigen weer op te pakken en er plezier aan te beleven.
Mentale ontspanning en uitdaging
Je hebt ontspanning nodig als je moe bent, maar geniet met mate van afleiding. Van te veel passieve ontspanning word je mentaal net zo’n plumpudding als fysiek van bankhangen en snoepen. Je kan dat voorkomen door actief bezig te zijn met je interesses.
Met veel verschillende activiteiten kan je mentaal actief blijven. Puzzels, cryptogrammen, sudoku en hersenkrakers helpen specifieke mentale processen zoals herinnering en patroonherkenning. Maar ook een fysieke uitdaging zoals leren jongleren of creatief zijn met je handen kan je mentaal actiever maken.
Voor groei is meer nodig dan ontspanning of stimulerende inspanning. Je probeert je te ontwikkelen in je begrip van de wereld en je functioneren in diverse omgevingen. Schrijf in je journaal over je ervaringen of schrijf er artikelen over, zoals dit. Jouw persoonlijke insteek heeft altijd waarde voor anderen.
Het is goed om regelmatig intellectuele uitdagingen te zoeken in nieuwe kennis en inzichten. Zonder dat blijf je hangen in vaste denkpatronen en loop je het risico van zwart-wit denken zoals ‘de meeste mensen zijn goed of fout’. We leven in een wereld van kleur en gradaties.
Tijd investeren in scherp blijven
Zelfontwikkeling werkt niet als het blijft bij een intentie terwijl je denkt dat je er geen tijd voor hebt. Overwin de weerstand door er tijd voor te reserveren in je agenda. Maak er een gewoonte van om elke dag kennis te nemen van dingen die buiten je ervaring en wereldbeeld liggen.
Een goed begin is om te noteren welke vragen je hebt en te proberen daar antwoorden op te vinden. Focus op wat je mist aan kennis en inzichten om niet te verdwalen in de veelheid aan informatie die online beschikbaar is. Maak meer gebruik van betrouwbare bronnen dan van opiniemakers.
Een andere benadering is door regelmatig het werk van interessante schrijvers en columnisten te lezen. Ze zijn leidende denkers met een specifieke visie. Het is met name interessant wanneer hun meningen uiteenlopen. Kijk wat je aanspreekt in hun stellingnames. Blijf nieuwsgierig, maar bescherm je eigen waarden.
Zoals bij alle groei is het begin moeilijk. Je loopt buiten de olifantenpaadjes in je geest en verkenning daarbuiten voelt vaak ongemakkelijk aan. Overwin die weerstand en pak de uitdaging op.
Hou bij wat je tegenkomt en waar je vragen over hebt om later te onderzoeken. Een half uur elke avond of een kwartier aan het begin van de dag kunnen genoeg zijn om je op gang te helpen.
Geleidelijk ontstaat een beeld van de dingen die je interesse prikkelen en wat minder boeiend is. Fascinatie helpt om de voortgang erin te houden. Boeit iets je niet, dan maak je het jezelf moeilijker. Discipline is niet jezelf dwingen om door te gaan maar om het ongemak in het begin van een uitdaging voor lief te nemen.
Denk periodiek na over je voortgang in je journaal. Ik schrijf wekelijks en maandelijks korte notities over de dingen die mij interesseren, wat ik er van heb geleerd en wat ik nog meer zou willen onderzoeken. Een herinnering in je agenda helpt want dit soort evaluaties vergeet je al te makkelijk.
Samen reis je verder dan alleen
Naast zelfstudie is het uitwisselen van kennis en inzichten met anderen een mooie stimulans. Zoek naar gelijkgestemden of juist mensen die een andere benadering hebben voor levendige maar respectvolle discussies.
Sociale contacten zoals een leeskring helpen om wat je leert te verdiepen met meerdere gezichtspunten. In conversaties kan je ontdekken waar je eigen kennis aanpassing en verdieping kan gebruiken.
Samen is het ook makkelijker om de gang erin te houden. Net als bij samen reizen help en motiveer je elkaar en beleef je plezier aan het delen van de ervaring.
Reflectie
Scherp blijven geeft je vaardigheden waarmee je zowel flexibeler en weerbaarder in het leven kan staan.
Zelfvernieuwing en ontwikkeling is geen luxe maar noodzakelijk onderhoud. Investeer er tijd in en maak er een gewoonte van, zoals Stephen Covey stelt, een 7e eigenschap. Zelfontwikkeling is geen ‘lastige verplichting’ maar een natuurlijke en gezonde manier om jezelf scherp te houden.
Maak een begin om in je mentale flexibiliteit te investeren. Ga na wat je wil verbeteren, waar interesses en uitdagingen je trekken. Plan tijd in je agenda, al is het maar voor beperkte experimenten en laat het niet aan je wilskracht van het moment over.
