Waarom spectaculaire plannen falen en alledaagse acties voor gedragsverandering slagen.
Persoonlijke groei (PG) voelt soms als een worsteling heuvelop naar ‘beter’ en bijna iedereen ondervindt problemen. Waarom en hoe lukt het sommigen wel terwijl anderen falen of herhaaldelijk een doorstart proberen?
Groei gaat verder dan een vaardigheid leren. Het raakt je hele bestaan: hoe je denkt, voelt, met je lijf omgaat, wat je gelooft. Tegelijk vechten we met een brein dat vasthoudt aan oude patronen, ook als die patronen ons dwarsbomen.
Gedragsverandering betekent altijd weerstand om een stabiele maar ongewenste status te doorbreken. Groei is niet alleen het corrigeren van tekortkomingen maar het ontwikkelen van potentieel.
Het roer om
Sommige mensen besluiten het roer om te gooien op een dieptepunt in hun leven. Anderen voelen onbehagen en zoeken manieren om evenwichtiger te leven. Op een dieptepunt wil je alles veranderen, en bij onbehagen weet je meestal niet wat je wil. Geen van beide situaties zijn de basis voor succes.
In 2015 had ik bruggen verbrand uit onvrede. Ondanks constructieve uitlaatkleppen voelde ik isolatie en onvrede. De Stoïcijnse filosofie hielp me eruit – het relativeren, het terugblikken zonder jezelf af te breken. Later begon ik erover te schrijven op WellNed, gewoon omdat het hielp.
Voordat je begint met je groeitraject, is het goed om de balans op te maken wat er ontbreekt en wat je doelstellingen zijn.
Inventarisatie voor helderheid
Waar worstel je het meest mee: gezondheid, mentale balans, sociale interactie, relaties, etc.?
Schrijf de belangrijkste punten kort op. Maar geen memoires. Meestal is “Situatie ‘A’ is moeilijk omdat…” voldoende. Benoem de situatie, je gevoelens (ik ‘voel…’, niet ik ‘ben…’) en de oorzaken zo objectief mogelijk.
Een goede plek om jezelf vragen te stellen is je journaal of dagboek. Schrijf het op om alles op een rij te zetten. Maak lijstjes of tekeningen in jouw stijl. Maak het niet moeilijker, gooi het eruit.
Lees je notities meerdere keren door en maak aanvullingen en aanpassingen. Neem er zo nodig meerdere dagen voor.
Denk na over herkenbare patronen in de lijst. Beheersen emoties je leven of voel je veel onzekerheid? Ben je ongelukkig met je ervaringen en zie je weinig verbetering?
Bespreek je lijst en voorlopige conclusies met een goede vriendin of vriend, of vraag een vertrouwenspersoon om feedback. De juiste indringende vragen kunnen inzichten geven die je niet ontwikkelt, om zelf te beantwoorden, niet om verantwoording af te leggen.
Denk hardop na (reflectie in je journaal) over de waarden op basis waarvan je wilt verbeteren, oude waarden tegenover nieuwe waarden. Stem je doelen af op je nieuwe waarden en wees de persoon die je wilt zijn.
Groei begint met het zoeken naar helderheid. Wat en waarom is een beginpunt van gedragsverandering?
The best way to get ahead is to get started.
Mark Twain
Je bereikt vaak voortgang door experimenteren en evalueren. Dat heet itereren, stapsgewijs verbeteren. Met een paar procent verbetering kan je veel bereiken.
Nu je helderheid hebt, hoe begin je? Hier wacht de eerste valstrik…
Alles of niets en hulp van je toekomstige ik
Veel groeiers willen alles snel veranderen. Maar als het zo makkelijk was, zouden we allemaal gelukkige en gezonde mensen zijn.
Je reis door de rest van je leven begint met die eerste stap en de volgende. Soms met vooruitgang, soms met tegenslagen. Maak elke dag stapjes voor een beter leven.
Geef niet op! Velen gingen je voor en slaagden met vallen en opstaan.
Vraag jezelf af wie je wilt zijn, en wat zou die persoon vandaag doen? Niet ‘wie word ik ooit’, maar wie ben ik aan het worden, nu. Als die toekomstige versie van jezelf naast je zou zitten, wat zou hij of zij zeggen over de keuze die je vandaag maakt?
Begin met een moeilijk onderwerp, omdat dat vaak de kern van je problemen raakt. Pak ook een kleiner onderwerp voor een snel succesje.
Neem een voorbeeld aan geslaagde groeiers.
Succesvolle groei
Weinig mensen slagen erin om zichzelf – als de baron van Münchhausen – zelfstandig te verbeteren. Vrijwel alle ‘self-made’ mensen kregen steun van anderen. Vraag om hulp, wacht er niet op! Vraag om help met nadenken, niet om oplossingen.
Je kunt zelf helpen (letterlijk) met zelfcompassie (begrip en geduld met jezelf) in plaats van zelfkritiek. Dat verbetert de kansen op effectieve ontwikkeling. Zie je weerstand om te veranderen als een normale eigenschap. Streng en boos zijn over je tekortkomingen werkt meestal tegen je.
Wat zien we bij mensen die groeidoelen bereiken?
Een open mindset
Ze hebben of ontwikkelden de instelling om zich te kunnen ontwikkelen. Je komt er niet met de gesloten mindset dat je de potentie mist om een beter mens te worden.
- Hun doelen passen bij hun identiteit en waarden. Ze zoeken betekenis en betrokkenheid in wat ze belangrijk vinden. Met een open instelling stellen ze geen grenzen aan potentieel en morele ambitie.
- Een ondersteunende omgeving en relaties maken veel verschil. Die steunen ambities en geven goede voorbeelden om van te leren.
- Groeiers werken aan een emotionele en cognitieve basis naast gedragsverandering. Filosofie zoals het Stoïcisme of een Spirituele benadering kunnen inspireren.
- Eigenwaarde, de intrinsieke waarde die je als mens voelt, is belangrijker dan jezelf met anderen vergelijken. Vergelijken leidt meestal tot ‘niet goed genoeg’, wat je gevoel van eigenwaarde saboteert.
Praktische acties
- Begin klein. Maak het jezelf makkelijk door wrijving weg te nemen. Zie een misstap als data, niet als falen. Maak een plan dat buigt zonder te breken.
- Neem de tijd voor reflectie in een journaal of tijdens wandelingen. Probeer te leven met intenties, dankbaarheid en het vieren van (kleine) overwinningen.
- Consistentie met positieve gewoonten, nieuwsgierigheid en de moed om onzekerheid te omarmen als een uitdaging, zijn de sleutels.
Maar ze bereikten dat alles niet van vandaag op morgen. De meesten zijn klein begonnen met acties om hun groei te stimuleren. Dagelijks aandacht zorgt voor een langzame start maar bouwt op het fundament van eerdere acties.
Kortom, er zijn genoeg keuzes om je groei te stimuleren in plaats van te saboteren.
Analyseer je zelf-sabotage in plaats van wilskracht af te dwingen. Welke punten vertel je jezelf dat je het niet kan, durft, mag, aankan, etc. Doorbreek dit uitstelgedrag met een kleine actie die aantoont dat het kan. Actie geeft gedragsverandering.
Conclusies
Dit artikel geeft redenen waarom je groei niet van de grond komt of op een plateau blijft hangen. Onderzoek de bovenstaande punten om te zien wat je kan veranderen in je benadering.
Vraag je af wat je huidige situatie en droom is. Inventariseer de belangrijkste reden voor je verlangen naar verandering. Onderneem actie op een cruciaal aspect dat andere knelpunten makkelijker maakt.
Grote gebaren en de wil om je leven om te gooien zijn zelden een sleutel voor effectieve groei. Maak een onderscheid tussen hoofd- en bijzaken en begin klein met de eerste stappen.
Veel anderen gingen je voor en slaagden meestal met hulp van anderen. Zoek die hulp in je omgeving en bredere kringen. Vraag niet alleen ‘Help mij’ maar geef duidelijk aan waar je specifieke hulp bij nodig hebt. Faciliteer hulp door ‘geven en nemen’. Vraag of bied degenen die je kunt helpen een zinvolle tegenprestatie om een relatie op te bouwen.
Ik wens je veel succes in je ambitie om een beter mens te worden. De beste strategie is gedragsverandering, je al te gedragen als degene die je wilt worden.
Begin vandaag met je grootste probleem. Onderneem een eerste stap! Zonder actie verandert er niets.
If you don’t design your own life plan, chances are you’ll fall into someone else’s plan.
Jim Rohn
